Представляет в Республике комплекс автотракторной, сельскохозяйственной техники и запасных частей - Белорусских, Российских, Украинских, Чешских заводов

Күнү кытта сырсар Ил Түмэн депутата

Главная » Новости » Күнү кытта сырсар Ил Түмэн депутата


WhatsApp Image 2018-11-07 at 13.49.06 (1)
Балаҕан ыйын 9 күнүгэр норуот депутатынан талыллыбыт Руслан Федотов өрөспүүбүлүкэ парламеныгар үлэтин хайдах саҕалаабытын, бастакы санааларын, толкуйдарын туһунан «Ил Түмэн» парламентскай хаһыакка интервью биэрдэ.

Амма-Уус –Маайатааҕы биир мандаттаах быыбардыыр уокуруктан Ил Түмэн депутата Руслан Федотов балаҕан ыйын  9 күнүгэр норуот  итэҕэлин ылыаҕыттан  икки ый ааста. Бу кэм устата Руслан Еремеевич депутат быһыытынан  Саха сирин парламенын IV ыҥырыытын бастакы тэрээһин үлэтигэр көхтөөхтүк кытынна.

-Ил Түмэн бастакы уонна иккис пленарнай мунньахтарыгар кытынным. Бастакы мунньахха, парламент VI ыҥырыытын састаабын, сис кэмитиэттэр салалталарын талан, бигэргэттибит, үлэ сүрүн хайысхатын ылынныбыт. Биллэрин курдук бу мунньахха Ил Түмэн спикеринэн Петр Гоголев  талыллан, структура, аппарат салайааччылара бигэргэнэнэ билигин үлэтин хоннохтоохтук саҕалаата. Ордук, Ил Түмэн билиҥҥи састааба норуокка аһаҕас буоларын, бары боппуруостарга киэҥ кэпсэтиини, дьүүллэһиини таһаарарга дьулуһуутун бэлиэтиэм этэ. Биир бэйэм үлэ маннык аһаҕастык, туох да кистэлэҥэ суох ыытылларын сөбүлүүбүн. Оннук буолуохтаах даҕаны дии саныыбын, -диэн Руслан Еремеевич Ил Түмэҥҥэ үлэтин  туһунан маҥнайгы санааларын билиһиннэрэр.

— Бэйэм депутат быһыытынан Ил Түмэн 3 сис кэмитиэтигэр чилиэн быһыытынан киирдим:  тыа сиригэр уонна аграрнай политикаҕа кэмитиэт; наука, үөрэхтээһиҥҥэ, культураҕа, маассабай информация  cредстволарыгар уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэргэ кэмитиэт;  предпринимательствоҕа, туризмҥа уонна инфраструктураны сайыннарыыга кэмитиэт. Бу кэмитиэттэргэ чилиэн буоларбынан, этиилэри, көҕүлээһиннэри киллэриэхпин сөп. Ону таһынан, саҥа сокуоннары, уларытыылары   уопсай көрүүгэ, куоластааһыҥҥа киллэриэх иннинэ бу кэмитиэттэргэ барытын ымыктаан-чымпыктаан үөрэтиигэ, чинчийиигэ, нырылааһыҥҥа кыттабын.  Ону таһынан,  сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэтигэр уопсай бииргэ үлэлээһин чэрчитинэн уонна Амма, Уус-Маайа территорияларын, айылҕатын  харыстааһын боппуруостарыгар ыкса сибээстээх буолуом этэ диэн ылсан үлэлэһэн эрэбин. Бу кэмитиэттэр салалталарын, чилиэннэрин  кытта билсэн дьыалабыай  сыһыаннаһыылары олохтоотум. Уопсайынан да ылар буоллахха, Ил Түмэн бары кэмититиэттэрин кытта үлэлэһэргэ бэлэммин биллэрдим, үгүстэрин кытта чопчу боппуруостары быһаарсыыга номнуо үлэлэһэн эрэбин. Биллэрин курдук, парламеҥҥа 71 депутат талыллан турар.    Үгүстэр Манна диэн эттэххэ, Саха Өрөспүүбүлүктэтин Бырабыыталастыбатын чилиэннэрин кытта эмиэ сыһыаны олохтоон үлэлиибин.

Холобура, Ил Түмэн иккис пленарнай мунньаҕар бырабыыталастыба саҥа састаабын, ситэриилээх былаас салайааччыларын анааһын туһунан боппуруостары көрдүбүт. Үгүстэр ону  истэн-көрөн билэргит буолуо.  Депутаттар, бары фракцияларынан кыттыһан, хас биирдии кандидатураны биирдиилээн дьүүллэстибит. Судургута суох, уустук да боппуруостары биэрэн, сөптөөх дьүүллэһии, ырытыы буолла. Биллэн туран, ол инникитин ситэриилээх былаас үлэлииригэр дьайыылаах буолуо дии саныыбын.  Анаммыт салайааччылары Саха сирин Ил Дархана Айсен Николаев бэйэтэ билиһиннэрэн, салгыы салайааччылар хайдах-туох үлэлиэхтээхтэрин кэпсээтилэр, депутаттар ыйытыыларыгар хоруйдаатылар, 2018 сыл бюджетын туолуутун, 2019 сыл бюджетын сүрүн көрдөрүүлэрин  туһунан иһитиннэрии оҥордулар. Мунньах иккис күнүгэр 2019 сылга биэнсийэлээхтэр тиийинэн олорор минимумнарын быһаарар туһунан сокуон ылыллан, быйылгы көрдөрүүнэн оннунан хаалла. Онно, 2019 сыл олунньу 1 күнүттэн биэнсийэ страховой чааһа 4 % уонна  муус устар 1 күнүттэн социальнай биэнсийэ 3,7 % үрдүүрүнэн, 2 млрд. 86 мөл. солк. наада.

Уопсайынан, билигин ыгым кэм буолан, бюджет боппуруоһун көрүү сытыытык турар. Депутаттар балаһыанньаны сөпкө өйдөөн, билигин 2018 сылга уонна 2019-2020 сылларга өрөспүүбүлүкэ бюджетын бүтэһиктээх көннөрүүнү ылынарга улахан болҕомто ууран, улахан үлэ бара турар.  Кырдьыга да, бюджет сокуонун ылыныы – улахан эппиэтинэс. Бюджет дохуоттаах чааһа улааппытын этиэххэ наада, ол оннугар дефицитэ уруккунан хаалла. Ол эмиэ үчүгэй. Ил Түмэн бюджекка, үпкэ, нолуок уонна сыана политикатыгар, бас билии уонна приватизация  боппуруостарыгар сис кэмититиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Николаев бэлиэтииринэн, быйылгы сылга сыанабылы чопчулаан, барыстан нолуок уонна саҥа дивидент политикатын нуормалыыр-быраап аакталара күүстэригэр киирбиттэрин суотугар сүрүн үп-харчы киирбит. Ол үп-харчы үгүс социальнай-экономическай проблемалары быһаарыыга туһаайыллар.Ол курдук, тыа сиригэр уонна аграрнай политикаҕа сис кэмитиэтэ ааспыт саас көҕүлээн киллэрбит этиитэ, парламент ылыммыт быһаарыыта бу күһүҥҥү сессия кэмигэр өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай бюджетыгар уочараттаах уларытыылары оҥоруу түмүгүнэн ыанар үүтү соҕотуопкалааһыны үбүлээһиҥҥэ эбии 99 мөл. 587 тыһ. солк кээмэйинэн эбии үп көрүлүннэ.

Ил Түмэҥҥэ киирэн, саҥа састаап бары өттүнэн күүстээх, сис кэмитиэттэр чилиэннэрэ бэйэлэрин компетенцияларынан, идэлэринэн тустаах боппуруостары туруорсууга бэлэмнээх дьоннор эбит диэн сыаналаатым. Уонна саамай кылаабынайа, норуокка, быыбардааччыларыгар чугас буоларга, аһаҕас үлэни ыытарга дьулуурдааҕын бэлиэтиэхпин баҕарабын. Холобура, мунньахтар, дьүүллэһиилэр, көрсүһүүлэр онлайн режиминэн тахса тураллар, саҥа окуоннары ылыныыга, сокуоннарга уларытыылары киллэриигэ бастаан нулевой истии диэн баар буолла. 2019 сылга бюджеты бастакыттан нулевой истии ыытыллар. Аны сис кэмитиэттэринэн тиһигин быспакка үлэ бара турар. Олохтоох салайыныы уорганнарын кытта ситимнээх үлэ саҕаламмытын бэлиэтиэххэ сөп. Хаҥаласка, Намҥа улуус депутаттарыгар семинардар, көрсүһүүлэр номнуо ыытыллыбыттара үчүгэй. Бэйэм өттүбүттэн Аммаҕа, Уус-Маайаҕа эмиэ маннык хайысхалаах тэрээһиннэри ыытарга туруорсабын. Дьону-сэргэни кытта куруук бииргэ буолар хаһан да наада.

Депутат былааннары толорууга, кыһалҕалары быһаарсыыга чопчу үлэлэһиэхтээх

WhatsApp Image 2018-11-07 at 13.48.58

-Депутат быһыытынан үлэм, дьайыыларым Ил Түмэн дьиэтин иһинэн муҥурдаммакка, быыбардыыр уокурукпар үлэбинэн эмиэ сыаналанар буоллаҕа. Кырдьыгынан диэн билиннэхпинэ, быыбарданыахпыттан саҕалааан, күннэтэ араас тэрэээһиннэргэ сылдьабын, көрсүһүүлэри ыытабын, биирдиилээн дьону кытта кыһалҕалары быһаарсабын.

Депутат быһыытынан, саҥа депутаттар бары даҕаны буолуо,  сүрэхтэниим  бастакы пленарнай мунньахха буолбута. Онно дьэ ким, туох хайысханан үлэлиэхтээҕэ ыйыллан, былааннанан, этэргэ дылы сыал-сорук ылынаммыт бары үлэбитин саҕалаатыбыт. Бу икки ый устата Аммаҕа нэдиэлэ аайы кэриэтэ сылдьабын.Уус-Маайаҕа балаҕан ыйын бүтүүтэ тиийэн улуус дьаһалтатыгар, баһылыгы кытта көрсүспүтүм, тэрилтэлэринэн сылдьан, быыбардааччыларбын кытта көрсүһүүлэри оҥордум. Бу ааспыт саас алдьархайдаах халаан содулун туоратыы боппуруостарынан дьарыктанным, ордук бары өрүттэр хайдах ылсан үлэлиллэригэр, соруктар болдьоммут кэмҥэ туолууларыгар  болҕомтобун уурдум. Холобура, Элдьикээн бөһүөлэгэр “Чебурашка” диэн оҕо садыгар бэйэм предприниматель быһыытынан бу саас көмөлөспүт буолан, олохтоох дьаһалта, судаарыстыбаннай сулууспалар сөптөөх үлэни ыыппыттар,  өйөбүл оҥорбуттар.  Төрөөбүт дойдубар Аммаҕа Покровка, Амма-Наахара, Чакыр, Бөтүҥ нэһилиэктэригэр анаан үлэни-хамнаһы билсиһэ сырыттым, -диэн Руслан Еремеевич буоларын курдук, хаһан да тохтообот үлэтин-сырыытын туһунан кылгастык быһаарар.

Депутат бу сырыыларын, көрсүһүүлэрин кэтэҕэр, дьиҥэр элбэх быһаарыллыбыт боппуруостар, судургута суох кэпсэтиилэр, туруорсуулар туралларын сэрэйиэххэ сөп. Руслан Еремеевич бэйэтин үлэтин чэрчитинэн эмиэ элбэх бырайыактары хамсатыыга, хаһаайыстыбаннай, социальнай тэрилтэлэри кытт, уопсастыбаннай түмсүүлэри кытта күннэтэ үлэлэһэр диэтэххэ, ситэтэ суох буолуо. Кини үксүгэр буоларыныы, өйөбүл көмө эмиэ оҥорор.

Холобурдаан эттэххэ, Аммаҕа саҥа спорт объектарын, ол иһигэр стадион аһыллыытыгар көхтөөхтүк кытынна. Күһүн Аммаҕа балаҕан ыйын 8-9 күннэригэр 10 см. халыҥнаах хаар түспүтүгэр бурдук хомууругар уустук балаһыанньа үөскээбитигэр тус бэйэтинэн сылдьыһан, тахсар проблемалары тутатына быһаарсыыга үлэлэстэ. Аны Покровкаҕа нэһилиэк күннэрин чэрчитинэн тэрээһиннэргэ кыттан, үлэ дьонун, бурдук үүннэрээччилэри бэлиэтээһиҥҥэ биир өрөбүл күнүн анаата, өйөбүл оҥордо.


WhatsApp Image 2018-11-07 at 14.32.29

Аны бу аҕыйах хонуктааҕыта Амма-Наахараҕа оптоволокно ситимин тардыыга улуус, нэһилиэк дьаһалталарын кытта тэҥҥэ үлэлэһэн, дуогабардаһыахтаах тэрилтэни кытта кэпсэтии ыытыһан, улаханнык өйөөтө. Онон улуус саамай уһук нэһилиэгэр интэриниэт тупсуоҕа турдаҕа. Салгыы Бөтүн нэһилиэгэр тутулла турар адаптивнай спорт киинин тутуутугар инвестор быһыытынан, тутуу хаамыытын чопчу бэйэтин хонтуруолугар илдьэ сылдьар.Улууска тиэрдиллэр ыксаллаах тутуу матырыйаалларын, табаары таһыыга техниканан, уматыгынан улахан көмөнү оҥорор.

WhatsApp Image 2018-11-07 at 13.48.53

Бу күннэргэ кини Амматааҕы оҕо спорт оскуолатын эдэр тустууктара Дагестан Хасаюрт куоратыгар баран сбордана сылдьалларыгар айаннарын ороскуотун харчытын төлөбүрүн оҥорор. Хабаровскайга ыытыллар күрэххэ Амма спортсменнара айаннарын ороскуотун уйунна. Абаҕаҕа Лазаревтар дьиэ кэргэн дьиэлэрэ уокка былдьаммытыгар, “Амма” түмсүү дьонтон көмөтүн Дьокуускайтан Абаҕаҕа тиэрдэн, алдьархайга түбэспит биир дойдулаахтарын өйөөтө. Ити курдук Руслан Еремеевич дьонун-сэргэтин кытта куруук бииргэ, аттыларыгар.

WhatsApp Image 2018-10-28 at 08.00.26

Эбии билиһиннэрдэххэ, норуот депутата алтынньыга Москваҕа Бүттүүн Россиятааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапка-дьаарбаҥкытыгар Саха сирин делегациятын састаабыгар киирсэн, бэрт көхтөөхтүк кытынна, дуогабардары, сөбүлэһиилэри түһэристэ. Дьокуускайга Ил Түмэн III ыҥырыытын  депутата, биллиилээх суруйааччы, 2000-2005 сс. Амма улууһун баһылыгынан үлэлээбит, биһиги аммалар киэн туттар, тумус туттар киһибит Дмитрий Наумов 70 аналлаах тэрээһиннэргэ сырытта, эҕэрдэлээтэ. Ону таһынан,  Дьокуускайга “Амма” түмсүүтэ ыытар тэрээһиннэригэр кыттан, биир дойдулаахтарын санааларын билэр, кыһалҕаларын үллэстэр. Ол сиэринэн, саха киһитин үгэһинэн, бу ааспыт бырааһынньыктааҕы өрөбүллэргэ  Эмис нэһилиэгин Олом Күөлүгэр баран муҥхаҕа кытынна, Додор кулуба баай-талым айылҕалаах сирин-уотун көрдө-иһиттэ.

Ити курдук, Ил Түмэн депутата Руслан Федотов сырыыта да киэҥ, былаана да элбэх, этэргэ дылы, күнү кытта сырсар норуот киһитэ. Аны бу ый 17 күнүгэр Аммаҕа, ол кэннэ Уус-Маайаҕа Идэһэ күннэрин тэрийиигэ ылсан түбүгүрэр. Аммаҕа Идэһэ бырааһынньыгар депутат бэйэтин тэрилтэтин – «ИП Руслан Федотов» аатыттан түөрт УАЗ массыынаны  Амма улууһун Болугур, Амма-Наахара, Соморсун, Эмис орто оскуолаларыгар үөрүүлээхтик туттарыаҕа. Бу массыыналар туһунан кини Аммаҕа балаҕан ыйын 15 күнүгэр саҥа стадион аһыллыытыгар биллэрэн турар.

-Ил Түмэн депутатынан үлэбин саҕалаан тураммын, мин дьоммор-сэргэбэр туһам өссө улахан буолуоҕа, саныыр-толкуйдуур былааннарым олоххо киириэхтэрэ диир санаам бөҕөргөөтө, эрэлим улаатта. Онно саамай сүрүнэ, Аммаҕа,Уус-Маайаҕа олорор быыбардааччыларым итэҕэллэрэ кынаттыыр. Бу икки ый устата кинилэр накаастарынан салайтаран, миэхэ депутат быһыытынан тахсан ыйыталаһан, кэпсэппит, көрдөспүт быыбардааччыларым туруорсууларын быһаарсыыга үлэлэһэн кэллим уонна салгыы үлэлиир эбээһинэстэээхпин, бырааптаахпын, -диир норуот дьиҥнээх итэҕэллээх киһитэ Руслан Федотов.


WhatsApp Image 2018-11-07 at 13.48.58 (1)

Түмүккэ, Руслан Еремеевич «Ил Түмэн» парламент хаһыата норуот депутаттарыгар ыытар  “Үтүө санаалаах сурутуу” диэн акциятын биир бастакынан өйөөн, Амма улууһун бары нэһилэктэригэр олорор 20 тыыл, үлэ бэтэрээнигэр 2019 сыл бастакы аҥарыгар  хаһыакка бэйэтин үбүнэн  сурутууну ыытта.

Алексей МАТВЕЕВ, “Ил Түмэн” хаһыат №44 (1994), 2018 сыл, сэтинньи 9 күнэ.